Sociaal domein en Coalitiebreuk SP

Gisteravond was een belangrijke avond in de gemeenteraad; op de agenda van de laatste raadsvergadering van 2014 stond onder andere het punt “invoering nieuwe zorgtaken in het sociaal domein” centraal. Zoals u ongetwijfeld weet wordt de gemeente vanaf 1 januari 2015 verantwoordelijk voor nieuwe taken op het gebied van arbeidsparticipatie, jeugdzorg en WMO/AWBZ. Deze taken worden overgeheveld van met name het rijk en met forse bezuinigingen bij gemeenten neergelegd. De gemeente Kampen is al geruime tijd bezig met de voorbereidingen op het sociaal domein. In het vorige college is met wethouder Kievit in samenspraak met zorgaanbieders, instellingen en cliënten de koers en denkrichting daarvoor bepaald met ‘het Kamper Kompas’. Daarin staat de zorgvrager centraal en wordt er naar zijn netwerk gekeken en vervolgens daaromheen de zorg geregeld. Daar waar een zorgvrager niet zelf of met zijn omgeving in zijn vraag kan voorzien kan een beroep worden gedaan op de gemeente. Afgelopen maanden zijn in de commissievergaderingen van de commissie Inwoners de piketpalen geslagen voor hoe wij in Kampen hiermee aan de slag gaan.
Onverwachte wending: de SP breekt
Buitengewoon onverwacht kwam onze coalitiepartner SP op de dag van de raadsvergadering met de mededeling dat zij de (oude voorziening) huishoudelijke hulp 1 willen blijven behouden als publieke/gemeentelijke voorziening onder de WMO. Daartoe wilden zij het raadsvoorstel Sociaal Domein amenderen. Als hun amendement niet zou worden aangenomen zouden ze uit de coalitie stappen. Dit hebben zij ook direct bij aanvang van de bespreking in de raad op tafel gelegd. Ter elfder ure, met het mes op de keel, geen discussie meer mogelijk. Vol ongeloof hebben we daarna gezien hoe de SP hun statement heeft gemaakt, tijdens schorsingen van coalitiepartners niet tot beweging waren te brengen, niet geïnteresseerd leek in de uitleg van hun eigen SP wethouder belast met het WMO-dossier, en zonder enige steun van andere fracties hun conclusies trokken. Zij trokken de steun in voor het raadsvoorstel sociaal domein, voor de coalitie en lieten hun wethouder vallen. Alle overige raadsfracties hebben wel ingestemd met het raadsvoorstel.

Was dit te voorkomen geweest?
Wij hebben niet het idee. Als de SP eerder duidelijkheid had geboden over hun pijnpunten was er wellicht tijd geweest voor overleg en een gezamenlijke oplossing. Maar de SP lijkt bewust met gestrekt been de raadsvergadering te zijn ingegaan. Ook in de commissiebehandeling van het sociaal domein op 2 december heeft de SP niet laten merken dat zij dusdanig een (coalitie)punt van Huishoudelijke hulp zouden gaan maken.

Huishoudelijke hulp, hoe zit het…
Zoals gezegd krijgt de gemeente zware verantwoordelijkheid op het gebied van zorg met forse bezuinigingen. We zullen de taken dus op een andere manier moeten gaan uitvoeren en organiseren om die bezuinigingen op te kunnen vangen. De basis daarvoor is het Kamper Kompas. De onduidelijkheid van het rijk in precieze uitwerking van financiële verdeelsleutels en regelingen heeft gemeenten wel parten gespeeld om zelf snel duidelijkheid te kunnen bieden aan bijvoorbeeld cliënten en marktpartijen. Duidelijkheid vanuit Den Haag werd lange tijd niet geboden, maar de invoeringsdatum van 1 januari 2015 voor gemeenten bleef wel staan. Daarom konden zorgvragers pas in december een brief ontvangen van de gemeente met wat de bedoeling is per januari 2015. De gemeente Kampen kiest er net als de meeste gemeenten voor om de lichte huishoudelijke hulp (HH1) niet meer als publieke voorziening aan te bieden. HH2, waarbij de nadruk meer ligt bij persoonlijke verzorging dan huishoudhulp, blijft bestaan. Voor bestaande cliënten met HH1 is er een overgangsregeling tot juni 2015. In die tijd worden er met alle bestaande cliënten zogenaamde ‘keukentafelgesprekken’ gevoerd om te kijken naar de situatie per zorgvrager en te bezien wat de toekomstmogelijkheden zijn; in zelfstandigheid, in eigen netwerk, of particuliere hulp zelf bekostigd kan worden of er gecompenseerd moet worden vanuit de bijzondere bijstand of dat er alsnog zwaardere zorg (HH2) nodig is. Nieuwe zorgvragers kunnen geen beroep doen op de gemeente voor de lichte huishoudelijke hulp; als dat wel nodig is in huis (‘versmeren voorkomen’) dan kan dat particulier worden geregeld en als mensen dat niet kunnen betalen kan iedereen met een besteedbaar inkomen onder 110% bijstandsnorm een beroep doen op financiële compensatie bij de gemeente via de bijzondere bijstand. Als CDA kunnen wij daar goed mee leven. We moeten keuzes maken, mensen die het niet kunnen betalen worden gecompenseerd (ook als het minimuminkomen hoger is, maar het besteedbaar inkomen onder het minimum zakt door bijvoorbeeld stapeling van eigen bijdragen etc). Daarnaast vindt de CDA fractie dat de focus moet liggen op het als gemeente kunnen (blijven) verlenen van de zwaardere zorg in plaats van HH1. Daar ligt voor ons de prioriteit. Zeker als we zien welke risico’s we als gemeente lopen in bijvoorbeeld de jeugdzorg. Dat gaat om bedragen met 6 nullen. Het continueren van de huishoudelijke hulp 1 kost ons als gemeente ca. 2 miljoen euro per jaar extra waar we geen dekking voor hebben. Dat gaat dus niet. Tot slot is het goed te weten dat ook de WMO adviesraad (uiteindelijk) akkoord is gegaan met de regelingen waar de gemeenteraad gisteravond toe heeft besloten.

Rechtzaak Friesland HH1
Door diverse mensen worden we aangesproken of het besluit van Kampen wel mag met het oog op een uitspraak van de rechtbank in Friesland. Die heeft uitgesproken dat een gemeente niet zomaar HH1 mag eindigen per 1 januari 2015, er moet sprake zijn van tenminste een overgangsperiode en een afweging per cliënt die nu HH1 ontvangt. In het beleid van Kampen is dat opgenomen. Een overgangsperiode, keukentafelgesprekken, daarna nieuwe beschikkingen per cliënt waartegen beroep en bezwaar openstaat.

Hoe nu verder?
Het college is vrijdagochtend bijeen geweest. De wethouder van de SP heeft immers niet meer de steun van de SP. Zojuist is bekend geworden dat wethouder Gerlofsma zijn ontslag heeft ingediend. Wij laten het weekend alles even bezinken en volgende week zullen we met fractievoorzitters procesafspraken gaan maken over het vervolg. Nieuwe coalitiebesprekingen zijn wellicht het gevolg. Laat duidelijk zijn dat wij als CDA dit buitengewoon betreuren. Deze coalitie en het college was net een maand of 6 uit de startblokken. Waar nu alle tijd en aandacht nodig is voor de uitvoering van de nieuwe zorgtaken, leidt dit af en brengt dit meer onrust. Hier zijn enkel verliezers…
Wordt ongetwijfeld vervolgd….